loader image
کور / 2019 (پاڼه 2)

کلنۍ زخیره

د سلام بابا پۀ شاعرۍ کښې د درې سیاسي مخکښانو یادونه – نعیم ازاد

      ملا سلام ګډ و يوۀ چمن ته نۀ دی هم کابل هم کندهار ستائي هم ږوب څرک او ځيرک خلق ټولنيز فکر پۀ برخه لري او تل د خپل خيالي تصور د رښتيا کولو پۀ هڅه او لټون د ژوند شپې ورځي سبا کوي او هم دا رنګه لۀ ځانپالنې او ټولنپالنې څخه د انسانپالنې او ټولپالنې دغه بهير پۀ فکري توګه پرمختګ او ورځ پۀ ورځ پراختيا مومي. معنٰي دا چې د وګړنيز )انساني( ژوند د هوسا کولو د لارو چارو روڼا کولو او پلټنې لپاره ئې د ژوند هره شېبه ځانګړې کړې وي. د ټولنيز …

بشپړ متن

امان الله: ستر سمون پال (1929-1919) – ډاکټر نبي مصداق

    ‘افغانستان: سیاسي کمزورۍ او بهرنۍ مداخله’، علامه رشاد خپرندویه ټولنه، قندهار، 2011ز، مخونه 156-148 ژباړن: ډاکټر نثار احمد صمد حبیب الله د ښکار د سفر پر مهال خپل درېم زوی امان الله پۀ کابل کښې د خزانې مسئول کړو. امیر د دې مهلک سفر پۀ ترڅ کښې ووژل شو او قاتل ئې هېڅ کله هم ونۀ موندل شو.[1] یو ځل بیا د زامنو لۀ جملې څخه امان الله قدرت واخست او پۀ شاهي کهول کښې کومه جدي هڅه دۀ ته د چېلنج پۀ توګه تر سره نۀ شوه. کۀ څۀ هم لومړی د امان الله مشر ورور او …

بشپړ متن

د ازادۍ سل کلن بهیراو د ښکلو هنرونو ارتقاء(1398-1298)ل( – 2019-1919)ز – پوهنیارمحبوب شاه محبوب (د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي استاد)

            سریزه: کۀ چرې د خپلواکۍ د بیا اخستلو لۀ ورځې تر دا دمه د افغانستان د تېر سل کلن بهیر جاج اخلو نو ګڼې لوړې او ژورې به پکښې ووینو. د غازي لۀ واکمنۍ نیولې تر ډاکتر محمد اشرف غني د فرهنګي بدلون، لوړتیا او زوړتیا سربېره د سیاسي، اقتصادي او عن د جغرافیې پۀ اساس افغانستان ګڼ بدلونونه منلي دي، ځینې ئې ښائي شعوري وي او ځینې تپل شوي وي. پۀ دې مقاله کښې مونږ د تېر سل کلن بهیر پۀ جریان کښې د ښکلو هنرونو د ارتقاء جاج اخستی او تر ډېره …

بشپړ متن

د افغانستان خپلواکي او د دغه خپلواکۍ اتل غازي امان الله خان – ډاکټر لطیف یاد

      افغان اولس د 1398 لېږدیز/میلادي کال د زمري د میاشتې (28) نیټه چې د 2019زېږدیز کال د اګست د میاشتې د(19) نیټې سره سمون خوري او د انګرېزي ښکېلاکګرو او زبېښاکګرو نه د افغانستان د خپلواکۍ د سلمې کالیزې سره برابره ده، پۀ ډېره پرتمینه او شانداره توګه لمانځي. د افغانستان پتمنو خلقو او اولسونو د خپل ویاړلي تاریخ پۀ اوږدو کښې لۀ سکندره راواخله بیا تر چنګېز او انګرېزه پورې پۀ ډېرې مېړانې او سرښندنې سره د افغانستا ن د خپلواکۍ او ازادۍ لپاره د ویاړه ډکې مبارزې کړې دي. پۀ دغو هېواد پالونکو مبارزو کښې …

بشپړ متن

د افغاني سیاست سایکولوژي او ایکولوژي – څېړنوال عبدالغفور لېوال

    پۀ افغانستان کښې د سیاست افتونه او زیانپېژندنه مقدمه: دا لیکنه به هڅه وکړي د افغاني سیاست پۀ اړه څو پوښتنو ته ځواب ورکړي: مونږ پۀ کومه سیاسي زمانه او کوم سیاسي چاپېریال کښې یو؟ نړیوال او سیمه يیز شرائط څنګه دي؟ د سیاسي افکارو انارشي پر مونږ څۀ اغېز کړی؟ سیاست او اقتصاد چرته سره بېل او کوم ځای کښې سره یو ځای دي؟ انسان چرته دی؟ ایا سیاست پېژنو؟ حل لارې څۀ دي؟ د ربړې )پرابلم( طرح دا ده چې زمونږ سیاستونه پر افکارو نۀ دي ولاړ. .1 زمونږ سیاسي زمانه: تر سړې جګړې وروسته، د …

بشپړ متن

ارواښاد ‘کاتب’ او مشروطیت – عبدالغفور لېوال

    د ‘مشروطیت نهضت’ یواځې د دې لپاره مهم نۀ ؤ چې هېواد ئې سیاسي خپلواکۍ ته ورساوۀ او د یوۀ ځوان حکومت بنسټ ئې رامنځ ته کړ، بلکې د دغه نهضت روښانتیائي او نوښتپلوه هڅو د افغاني ټولنې پۀ متن کښې داسې یو خوځښت رامنځ ته کړ چې تر نن پورې د ټولنې د پرمختګ لپاره کله پۀ ښکاره او کله هم تر ایرو لاندې د پټ خوږلن پۀ څېر ژوندی پائي. مشروطیت د افغاني رنسانس د پېلامې لومړنۍ وږمه وه چې پۀ افغاني ټولنه کښې ئې د حق، قانون، پرمختګ، اقتصاد، ازادۍ، وېنا، لیکلو، ملت، تعلیم، دپلوماسي …

بشپړ متن

رابندراناتهـ ټېګورکابلي والا (کابلے) – ژباړن:ډاکټر لطیف یاد

        پۀ کال اتلس سوه دوه نوي (1892) کښې د رابندراناتهـ ټېګور د لیکلې شوې دې افسانې یو سل اووۀ ویشت کلونه وشول. پۀ ظاهره دغه عامه او عام فهمه افسانه پۀ خپل درون کښې د یوې پېړۍ د نفرتونو، کرکو او سپکاوي ډېر دردناک او کربناک تاریخ انځور لري. د پېرنګي ټول مستعمره هند کښې افغانان د ‘شک’ سترګې ته مخامخ کړے شوي وو. د تاریخ ‘لیکلو’ نه د فکشن او د تهېټر پورې؛ پۀ منظمه او سائنسي توګه د ‘سوډنېمزم’ تر مخه د پښتنو افغانانو دوه تصویرونه مخې ته کېښودلے شول – یو هاغه شاړ …

بشپړ متن

د غازي اعليٰحضرت امان الله خان د واکمنۍ ژورنالستیکي او مطبوعاتي لاس ته راوړنې – پوهاند جانس زړن

      دا لیکنه د برېښنائي پاڼې ‘اولس غږ’ نه اخستې شوې چې دوه کاله وړاندې خپره شوې وه. لوستونکي دې د ‘علوم اکاډمي تاریخچه’ او ‘د ښکلو هنرونو ارتقاء’ لیکنو سره دا نتي شوې ولولي.[ د هېواد د ازادۍ او استقلال د بېرته تر لاسه کولو د اتۀ نويمې کالېزې پۀ مناسبت غواړم چې د افغانستان د استقلال او ازادۍ د ملي قائد غازي امان الله خان د واکمنۍ د مطبوعاتي او ژورناليستيکي لاس ته راوړنو پۀ اړه يو څۀ وليکم. اعليٰحضرت غازي امان الله خان پۀ خپله يو ستر فرهنګپال، هنر دوست او ادب پروره باچا ؤ. …

بشپړ متن

د عدم تشدد پۀ لار – اسرار د طورو

    مولانا محمد عنايت الله صاحب د بابا پۀ کتاب پۀ خپل قلم ليکلي دي چې: “پۀ شلم مارچ 1994ز پۀ بېګم نسيم قاتلانه حمله وشوه، ډرائيور ئې شهيد شو او بېګم نسيم د موټر پۀ شيشو زخمي شوه. پۀ بېګم حمله څۀ د حېرت نۀ ده؛ پۀ باچا خان رحمة الله علېه قاتلانه حملې څو واره شوې وې، پۀ عبدالولي خان قاتلانه حملې شوې دي. د عدم تشدد د پېروکار نه د بدل خطره دښمن ته نۀ وي، ځکه دښمن داسې جرأت کوي.” دا تحرير د کتاب ‘زما ژوند او جدوجهد’ د سرورق پۀ شا ثبت دے. دا …

بشپړ متن

‘افغانستان او باچا خان’ ‘افغانستان ته د باچا خان تګ’ – محمد اقبال وزیري

  ‘د باچا خان اندونو او مبارزې ته لنډه کتنه’ د دانش خپرندوې ټولنې تخنیکي څانګه، 1388ل/ 2010ز، مخونه 124-108 باچا خان ته د لومړۍ نړیوالې جګړې د پېل کېدو نه وروسته دا فکر پېدا شو چې بايد کابل ته لاړ شي او د انګليسانو پر ضد مبارزه کښې د امير حبيب الله خان د حکومت مرسته تر لاسه کړي. هغۀ فکر کوۀ چې افغانستان يو ازاد او زورور حکومت دے، کۀ چرې وغواړي نو د پېرنګيانو خلاف زمونږ ډېره مرسته کولې شي خو د ځينو لاملونو لۀ کبله افغانستان ته د دۀ تګ ونۀ شو. بل ځل هغه مهال …

بشپړ متن