کلنۍ زخیره

د میروس ورځ – حیات روغانے

  27 اکتوبر 1942ز عبدالغفار، زما ژوند او جدوجهد، پېښور، باچاخان ټرسټ رېسرچ سنټر، 2018، مخونه 538-534 د میروس واقعه کښې د باچاخان لۀ خوا د سکندر مرزا ذکر دا څو کرښې نوټ لیکل واجب کړل. بهټو خو ورته یو وخت کښې خط لیکلے ؤ چې د پاکستان د پاره ستا )سکندر مرزا( خدمات جناح صاحب نه هم زیات دي!!! نن میروس ډهېرۍ هم شته، د باچاخان لښکر هم شته او د خدائي خدمتګارانو مفکوره هم شته ـــــ کۀ نشته د سکندر مرزا څلے هم قدرې نشته؛ هیله چې وخت سره به اولسي شعور امریت هم ووژني ــــــ ‘وخت به …

بشپړ متن

د جوګېندرناتهـ مېنډل استعفٰي – ژباړن: طلال بېدار اصلزے

    ‘جوګېندرناته. مېنډل’ )بنګالۍ کښې যোগেন্দ্রনাথ মণ্ডল ( د ‘دلت’ هندوانو د ‘نماهاسودرا’ ډلې نه ؤ. هغه د متحده هند د بنګال پۀ ‘بارېسل’ سیمه کښې پۀ نهه ویشتمه جنورۍ 1904 کښې زېږېدلے ؤ. ‘نماهاسودرا’ لکه د نورو ‘اچهوت’ هندوانو ټولنه کښې د خپل مقام او سماجي ائیني حقونو د پاره مبارزه کوله. جوګېندر هم د دغه مبارزې غړے ؤ. د 1937 ټولټاکنو کښې جوګېندر د ازاد کاندید )امیدوار( پۀ توګه ټولټاکنو کښې برخه واخسته او ‘سرل کمار دته’ چې د کانګرس لۀ خوا ولاړ ؤ، ته ئې ماتې ورکړه. دې ورځو کښې د جوګېندر تړون د ‘نېتاجي’ سبهاش …

بشپړ متن

دا لېونے لېونے ګرځه!!! – ډاکټر همدرد ایسپزے

    زۀ پۀ خپله د یو ډاکټر پۀ حېث پینځۀ کاله د سائیکاټري پۀ وارډ کښې پاتې شوے یم، ما ته د قاضي صاحب د درد دغه انځور خپل د ټرېنګ د دوران ټولې واقعې او پېښې مخامخ د سنېما د سکرین غوندې ودرولې. بلها ‌ډېر مریضان مې د تداوي لاندې ښۀ شوي هم دي. مونږ سره ګډ ژړلي هم دي او خندلي هم. زما د دغه مریضانو سره او دغه مضمون سره د لېونتوب تر حده مینه وه او اوس هم ده؛ دا بېله خبره ده چې ما دغه پرېکټس کول ولې پرېښودل. د نړۍ ‌‌‌‌‌ډېر لوے سائیکاټرسټ …

بشپړ متن

افسانه مرګ – ګوهر رحمان نوید

  شاعر صاحب چې ډېرې ورځې پس د خان د لوئې حجرې پۀ وړوکي ګېټ را دننه شو نو د خان پۀ وجود کښې ايله ساه راغله او د لرې نه ئې پرې غږ وکړو، ‘پۀ خېر شاعر صاحب! څنګه ئې يار او چرته ورک شوے ئې؟ قسم دے سمه د اختر مياشت درنه جوړه شوې ده، هډو پته دې نۀ لګي.’ او شاعر صاحب لا ناست نۀ ؤ چې خان نوکر له اواز ورکړو، ‘هلکو! ورشئ شاعر صاحب له ښۀ مزيداره دودهـ پتي جوړه کړئ او څۀ خواږۀ هم ورسره راوړئ .’ او بيا ئې شاعر ته مخ راواړولو، …

بشپړ متن

د مینې اباسین – فریدالله شاه حساس

زۀ اباسین تقریباً د تېرو دېرشو کالو راهسې پېژنم. اباسین دېرش کاله وړاندې هم هر چا پېژندو او د سیالو سره سیال ؤ، البته زۀ دېرش کاله وړاندې د چا پۀ شمار کښې نۀ وم. خو ما به بیا هم د ځان یادولو د پاره پۀ هر پردي خېرات کښې هېڅ بې هېڅه مشري کوله. تاسو داسې وګڼئ چې لکه د چرګ به مې بانګونه ډېر وئیل خو پۀ نمونځ چا نۀ وم لیدلے. زما دا بې واره او بې اختیاره بانګونه چې یو ځل اباسین واورېدل نو ډېر راز دارانه انداز کښې ئې راته نصیحت وکړو؛ وئیل ئې چې …

بشپړ متن

د باچاخان د عدم تشدد فلسفې ته بېرته کتنه – انجینئیر اعجاز ایسپزے

  باچاخان هغه مارشل رېس ته امن، مينه، زغم، صبر او عدم تشدد وښايو چې د تاريخ پۀ اوږدو کښې پۀ زور، جبر او دهشت باندې بدنام ؤ. بدل او غچ اخستل د پښتونولۍ د دستور نۀ ورانېدونکي توري وو. بدل چې به پرې پورې ؤ نو د هغه پښتون پښتو به نېمګړې او کچه حسابېده. پادري ټي ايل پينل د روايتي پښتون خوي پۀ دې ټکو کښې بيانوي چې “د بدل )انتقام( ټکي د هغۀ پۀ غوږونو خواږۀ لګي، د هغه ګوزار د درز نه چې چرته پۀ تيارۀ شپه ئې هغه خپل دښمن له ورکوي، پۀ داسې توګه …

بشپړ متن

اتلسم ائیني ترمیم ولې د سترګو ازغے دے؟ – ډاکټر خادم حسېن

  Twitter: @khadimhussain4   دوه کاله مخکښې چې د پاکستان د امنيت ادارې يو مشر اتلسم ترميم باندې پۀ ښکاره نيوکې وکړې نو دا خبره جوته شوه چې پاکستان کښې د خلقو د حکمرانۍ او امنيتي ادارو تر منځه د رياستي پاليسیو پۀ حواله لوے تفاوت دے. دغه تفاوت د پاکستاني رياست پۀ بنيادي بيانيه، مفکوره او ليد لور کښي بيا بيا څرګندېږي. دغسې د نوي راتپلے شوي حکومت راتلو سره د تعليم د يو شان کولو د پاره د مرکز پۀ سطح د نصاب يوه کمېټي جوړه شوه ـــ دا خبره ځان له د بحث جوګه ده چې د …

بشپړ متن

د پښتو د اولسي قیصو یوه اهمه مجموعه اېف اېچ مېلئین (F. H. Malyon)، 1913 – پروفېسر ډاکټر خالد خان

    درې میاشتنۍ ‘پښتو’، پښتو اکېډیمي، پېښور پوهنتون، جلد 41، جولائي ـ دسمبر 2012، مخونه 16-5 دا دے، د درې مياشتنۍ “پښتو” ګرانو لوستونکو ته يو بل ناياب کتاب پۀ اول ځل ورپېژنو چې يو انګريز فوځي افسر اېف اېچ مېلئين پوره سل کاله وړاندې پۀ 1913ز کښې مرتب کړے دے او شائع کړے ؤ. پوره سل کاله د لائبرېرۍ پۀ تيارو کښې ورک ؤ او مونږ رڼا ته راويستلو. “دير آمد درست آيد”، د خوشحالۍ خبره دا ده چې هغه بل کال پۀ 2011ز کښې خاص د لندن يونيورسټۍ د سکول اٰف اورينټل اېنډ افريقن سټډيز لندن پۀ …

بشپړ متن

‘پښتون’، دسمبر 1990 اتلسم ائیني ترمیم ته ګواښ او د باچاخان پمفلټ – باچاخان

    د نوي پاکستان نوے سرکار د ‘زیرو زور’ او ډېر شور سره د څلور سوه (400) ارپه روپیو د ګټې تمبل غږوي. دې څلور سوه اربو د پاره د نوي پاکستان نوے سرکار پۀ یو اېړ ټېکسونو کښې اضافې کولو سره د سرکارۍ اراضۍ، ګاډو او نورو اثاثو د خرڅ چغې هم وهي. د ملک د مبینه ‘لوټ شوي دولت’ د واپس راوړلو پۀ ځاے ‘ریاستي چنده مهم’ شروع دے او د ریاست د څلورو واړو ستنو اوږو ته سپین شنۀ کچکولونه ځوړند دي. ‘عسکري وزیراعظم’ اتۀ اتۀ ګېنټې عسکري هېډکوارټرو کښې ناست وي او دا هر څۀ …

بشپړ متن

باچاخان مرکز کښې د ملي مشر اسفندیار ولي خان پرېس کانفرنس – رحمت شاه قرېشي

    د ملي مشر اسفندیار ولي خان دا پرېس کانفرنس د ستمبر پۀ څلیریشتمه نېټه باچاخان مرکز کښې شوے ؤ. د ‘پښتون’ لوستونکو د پاره ئې دلته د ښاغلي رحمت شاه قرېشي پۀ مننه وړاندې کوو. دا وخت پۀ ملک کښې افغانانو او بنګالیانو ته د شهریت ورکولو کومه خبره چې ‘سلېکټډ’ وزیر اعظم کراچۍ کښې کړې وه، پۀ دغه خبره د څۀ خلقو خوا درنه شوې ده او احتجاج ئې کړے دے. زۀ د دې ملک د واکمنو نه یو تپوس کوم! کوم خلق چې د مشرق لۀ خوا )هند نه( پاکستان ته راغلي دي؛ هغوي له خو …

بشپړ متن