کلنۍ زخیره

د الف جان خټکې نظم او د تحریک انصاف برقعه – پښتون

د وړومبۍ جولائي 1946 پۀ “پښتون” مجله کښې د الف جان خټکې یو نظم نه وړاندې فخرِ افغان بابا یوه یادګیرنه لیکلې ده چې: “پینځویشت روپۍ انعام الف جان خټکې ته ورکړے شو د محترم قيمت شاه خان صاحب د انعامي اعلان مطابق ما هغه ټول مضمونونه او نظمونه چې کوم د موجوده غېر اسلامي رواجي پردې د ختمولو پۀ موضوع راغلي وو، منصفانو ته حواله کړل. هغوي د الف جانې صاحبې لاندې ليکلے شوے نظم د انعام د پاره خوښ کړو او فېصله وشوه چې دا انعام دې الف جان ته ورکړے شي. د پردې متعلق زۀ دومره قدرې …

بشپړ متن

الف جان خټکه او خدائي خدمتګاري – “پښتون”

د الف جان خټکې سره شوې دا مرکه د اګست 2009 پۀ “پښتون” کښې ]مخونه [21-17 چاپ ده چې مونږ ئې هغه وخت د ادارې لۀ خوا لیکلي نوټ سره پۀ دې ځانګړې ګڼه کښې یو ځل بیا د “پښتون” لوستونکو د پاره خوروو. الف جان خټکه د ازادۍ د تحريک خدائي خدمتګار يو نۀ هېرېدونکے نوم دے او د هغې شاعري، مضامين او د ازادۍ د پاره نورې هلې ځلې د خدائي خدمتګار تحريک د تاريخ يو روښانه باب دے. د الف جان پۀ حقله د ډېر وخت نه دا تاثر عام ؤ چې خداے مۀ کړه، هغه وفات …

بشپړ متن

د الف جان خټکې روح سره مکالمه – نور الامین یوسفزے

تپوس: تۀ څوک یې او ستا مرام څۀ دے؟ ځواب: دا سوال خو ما د خپل ځان نه هم پۀ څو کرته کړے دے چې زۀ څوک يم؟ زما د زېږون مقصد څۀ دے او زۀ د چا څۀ يم؟ خو هر ځل هر وار زما دغه سوال هم پۀ ما راتمبېدلے دے او زما مخې ته د يو بل سوال پۀ شکل کښې ودرېدلے دے. بيا ما د خپل ځان نه دا پوښتنه کړې ده چې زۀ څوک يم؟ د چا څۀ يم او کۀ نه پۀ خپله هم څۀ يم؟ تپوس: دا څۀ دومره ګران سوال خو نۀ …

بشپړ متن

باغي شاعره الف جان خټکه – م ر شفق

باچا خان چې پۀ کال 1928 کښې ”پښتون“ رساله جاري کړه نو د ازادۍ او قامولۍ تحریک پۀ قلمي او ادبي محاذ زړۀ پورې پرمختګ وکړو او پښتو شعر او ادب نوې غزونې وکړې. خدائي خدمت ګار تحریک ښۀ پۀ زور شور کښې روان ؤ؛ دقومي ازادۍ تحریک دپاره ادیبان شاعران را وړاندي شول. د باچا خان ”پښتون“ مجلې لیکونکو کښې یو څو مېرمنې هم وې. دغو کښې س ب ب )سیده بشريٰ بېګم( او د احمدي بانډې کوها ټ الف جان خټکه زیات شهرت لري. محترمې س ب ب د پینځۀ اتیا )85( کالو پۀ عمر کښې د وفات …

بشپړ متن

افغانه ښځه: لۀ پټي تر بازاره – میر احمد یاد

د افغانو ښځو پۀ اړه لۀ ډېر پخوا راهسې تر ټولو ستره اندېښنه دا ده چې دوي لۀ خپلو لومړنیو حقونو بې برخې دي. پۀ لومړنیو حقونو کښې پر پېدائش لۀ خفګانه واخله تر جبري نکاح او د تعلیم د حق نه محرومیت پورې ټولې ناخوالې راځي. دا برخه د یوۀ حقیقت په توګه منل پۀ کار دي چې افغانې ښځې اوس هم پۀ ډېرو ځایونو کښې لۀ خپلو لومړنیو حقونو محرومې دي، پۀ دې اړه لا هم ډېر کار او ډېرې مبارزې ته اړتیا ده. خو دې ته هم کتل پۀ کار دي چې پښتنې ښځې د کورنیو اقتصاد …

بشپړ متن

“افغان امن کانفرنس”، کابل، ۲۰۱۹ – “پښتون”

کابل کښې پۀ یو داسې وخت د “افغان امن کانفرنس” تابیا وشوه چې افغانان د خپل سر نوشت لیکلو د پاره د انتخاباتو نه د څو ورځو پۀ فاصله وو. افغانستان د جمهوریت نه لرې ساتلو او افغانان یو ځل بیا “شرمخانو” ته سپارلو د پاره د مؤقت حکومت، د ملي اردو د ړنګولو، د جمهوري ارتقاء پۀ شا کولو او د افغانستان د نړولو خبرې کېدې. داسې وخت کښې افغانان د افغانستان د پاره ودرېدل – د خپلو وینو او مینو سره ودرېدل. مونږ “افغان امن کانفرنس” کښې د ملي مشر اسفندیار ولي خان وروستۍ وېنا وړومبۍ راخلو. دې …

بشپړ متن

الف جانه بې بې: د رڼا علامت – لائبه یوسفزۍ

ښځې هم زړونه لري زړۀ کښې خواهشات لري سر کښی مازغۀ لري، مزغو کښې احساسات لري یو دې تعلیم نه کړې محرومې د ړوندو پۀ مثال بل دې بندي کړې پۀ کورونو کښې د غلو پۀ مثال الف جانه خټکه تر دې دمه به پۀ اوړو کښې د مالګې پۀ حېث پښتون قام کښې یو څو تنانو ته پته وي چې الف جان خټکه د خپل وخت د خدائي خدمتګار تحریک یوه تکړه مبارزه قام پرسته مېرمن وه. الف جان خټکه پۀ کال نولس سوه اتۀ ویشتم ١٩٢٨ کښې د کرک ضلعې پۀ احمدي بانډه کښې زېږېدلې وه. پۀ هاغه …

بشپړ متن

ښځینه سوال او الف جان خټکه – خان زمان کاکړ

پۀ اسياء کښې لومړنی فيمينزم چې د نولسمې پېړۍ پۀ اواخرو او د شلمې پېړۍ پۀ اوائلو کښې د ټولنيز بدلون يو مهم قوت ؤ، پۀ عمومي توګه لۀ نظره اچول شوی دی. د هغه وخت پۀ ټولنيزو او سياسي نهضتونو، پۀ قامي او وطني مبارزو کښې، د خواريکښو پۀ احتجاجونو او د بزګرانو پۀ بغاوتونو کښې د ښځو د ګډون کچه او هم داسې د خپلواکو ښځينه سازمانونو د جوړېدو موضوع لا تر اوسه پۀ مناسبه توګه نۀ ده پېژندل شوې.1 د دې تشې د پوره کولو د پاره د سري لنکا يوې فيمينسټې څېړونکې کوماري جاياواردينا د”فيمينزم او …

بشپړ متن

د باچا خان د تقريرونو پۀ رڼا کښې د پاکستان حکومت او باچا خان: اسرار د طورو

باچا خان پۀ يو پېغام کښې پۀ مارچ 1948ز کښې فرمائيلي )دا پېغام هغوي د پاکستان دستور ساز اسمبلۍ ته ورکوي( – پۀ ما دا الزام لګولے شي چې زۀ او زما جماعت د پاکستان دښمنان دي – زما ديانتدارانه رايې دا وه چې هندوستان دې تقسيم نۀ شي، خو اوس چې دا تقسيم شوے دے نو د دې سره متعلق تنازعه ختمه شوه. مونږ د پېرنګي پۀ شان د طاقتور قوم مقابله کړې ده. د پېرنګيانو حکومت يو خارجي حکومت ؤ خو اوس د مسلمانانو خپل حکومت جوړ شوے دے؛ ما د پاکستان حکومت ته بيا بيا ووئيل چې …

بشپړ متن

مرګه! چې راغلې تۀ،زۀ خلقو ته را یاده شومه – سیده حسینه ګل

د ادب او شاعرۍ سره زما د تعلق او تړون څۀ کم دېرش کاله به برابرېږي. زما د دې سفر د ابتداء یوه روحاني مشره خداے بخښلې سیده بشريٰ بېګم وه چې پۀ ادبي دنیا کښې د “س ب ب” پۀ نامه خپله یوه ځانګړې پېژندګلو لري – خو دې سره سره یو نوم به مې ډېر زیات اورېدو او پۀ ډېرو درسي او نورو کتابونو کښې مې د هغې یو پرله پسې ذکر اورېدو – الف جانه خټکه – دغه وخت کښې کۀ هر څو د دې دواړو تر څنګه محترمه زېتون بانو، فوزیه انجم او سلمٰي شاهین هسې …

بشپړ متن