preloder

چيندرو د ډاکټر همدرد فنپاره، شمس بونېرے

مونږ چې پۀ کومه ټولنه کښې ژوند کوو، دا د خانۍ ملکۍ او مذهب پرستۍ نه ډکه ده او هم دغې درې قوتونو پۀ لاسو کښې کلکه نيولې او قابو کړې ده، خو ددې ټولنې پۀ خېټه کښې نرے نرے درد دے. دا ټولنه د ډاکټر او حکيم پۀ تلاش کښې لېواله او سرګردانه ګرځي چې ورته خپل مرضونه وښائي او دغه ډاکټر طبيب څۀ دارو درمل ورکړي. ددې ټولنې پۀ خېټه کښې د غريبۍ چينجي دي. دا ټولنه د جنسي مرضونو او ذاتي خواهشاتو د ظلم زور او ستم نه ډکه ده. د دې بيمارو د پېدا کېدو وارثان …

بشپړ متن

د خوشحال خان خټک بشپړه سړے او د اکېډما جبر، طلال بېدار اصلزئ

د دېومالائي قېصو نه تر مذهبونو او فلسفو نه تر سائنس د انسان د څېړنې درې بنيادي ډګرونه پاتې شوي دي؛ خداے، کائنات او پۀ خپله انسان ـــ (او رېښتيا خبره خو دا ده چې هم دې څېړنو تر مخه خو دا دومره علمي او سائنسي مزل انسان کړے دے او روان دے لا ئې کوي). اوس چې د انسان سره تړلي کوم بحثونه دي، هغه زياتره د فلاسفي د ارزښت پوهنې (Axiology) د څانګې اخلاقيات (Ethics) سره تړلي دي . اخلاقيات د انسان کړو وړو (Human Conduct) د مباحثو ډګر دے يا مونږ دا وئيلے شو چې اخلاقيات د …

بشپړ متن

عزيز الله ماما، خاورو خاورې ڪړل شهزاده اسمان خلق، پروفیسر شهزاد

مرګ حق دے او يوداسي عمل دے چې هر ژوندی روح به لۀ دا عمل څخه تېرېږي او لۀ دې فاني دنيا څخه به خپلي جامې کتوي.لاکن د ځينو داسي ممتازو هستيو لۀ مرګ څخه چې کومې نيمګړتياوې پۀ ټولنه کښې رامنځ ته کېږي، د هغې مخنيوي نۀ شي کېدے. مونږ دا خبره پۀ څرګنده توګه باندې کولې شو چې خداے بخښلے عزيز الله ماما هم يوه داسې هستي وخ چې ثاني ئې نۀ موندل کېږي. هغه د علم و دانش، غور و فکر او قانون و انصاف پۀ ډګر کښې هغه کارنامې ترسره کړې چې د هغۀ نوم به …

بشپړ متن

د احمد شاه ابدالي تصویر, رحمت شاه قرېشي

خلف د انریبل داکتر خان صاحب د وزیر اعظم بمبی نه قندر مکرر – خان سعداللّٰه خان د یستون اتمانزئ د  1 اکتوبر 1938ز کنی حخه، مخونه 26-23 د احمد شاه ابدالي تصویر (د ټانک نه د رحمت شاه قرېشي پهٔ مننه) نور محمد د يویشتو کالو زلمے دے. ښۀ تعليم ئې پۀ کالج کښې کړې دے او شپږ مياشتې کېږي چې پۀ دهلي کښې د يو شريف خاندان او تعليم يافته جينۍ سره ئې وادۀ کړې دے. د شپږو سوو جريبو زمکې مالک دے. پۀ زمکه باندې باندې ئې پلار يوه ښکلې مينه اباده کړې ده. پۀ هغې کښې خپلې …

بشپړ متن

د ډونلډ ټرمپ ما بعد التقریر صورتحال – زرین زاده ایسپزے

 د افغان پالیسۍ پۀ نوم د امریکائي صدر ډونلډ ټرمپ تقریري اعلان بیخي روایتي ؤ. تمهید نه نېغ موضوع ته راتلو د پاره هغۀ د دې تقریر مقصد مقصد دا بیان کړو، “زۀ نن دلته راغلم چې د افغانستان او جنوبي اېشیاء پۀ حقله زمونږ د پالیسۍ کرښه راکاږم” ـــ او بیا د هغۀ د تقریر وړومبۍ حصه بیخي داسې شروع شوه لکه چې څوک د “دفاعِ پاکستان کونسل” د یو مشر تقریر پۀ انګرېزۍ ژبه او لهجه کښې اوري ـــ د خداے کومک ـــ عظیمې قربانۍ ـــ لوے جنګونه ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ …

بشپړ متن

تعلیمي نصاب او د جماعت اسلامي قام دښمنه رویه – سجاد ژوندون

نن کۀ ذکر زما نشته پۀ کتاب کښې خو سبا له به شامل يم پۀ نصاب کښې د يو قام د بقاء د پاره د قومي او تهذيبي شعور خصمانه او وده او د اجتماعي قامي حافظې پۀ ځاے ساتنه ضروري وي. دا هم ځکه قبضه ګر او استعماريان چې يو قام پۀ خپل قامي شتون شکمن او شرمنده کول غواړي نو قامي او تهذيبي شعور ورله مسخ کوي او د اجتماعي قامي حافظې ختمولو هڅه ئې کوي. چا ته به نۀ وي معلومه چې د قامي تهذيبي شعور خصمانه او وده کښې د قامي حافظې څومره لويه برخه وي؟ …

بشپړ متن

د سړو سړيتوب/ د نرانو نرتوب (اخرۍ برخه) – پروفېسرسميع الدين ارمان

یادګیرنه: د ښاغلي تنقیدنګار پروفېسر سمیع الدین ارمان دا مهمه فکري لیکنه د هغه مغالطو د مدلل تردید یوه هڅه ده چې د تهذیبونو او مذهبونو پهٔ نوم د ښځو د اخلاقي، مادي، روحاني او جسماني استحصال د پاره مکارو مزغو وړاندې کړې دي. دلته د دې لیکنې تلخیص وړاندې کړے شو. بشپړه لیکنه د ښاغلي پروفېسر پهٔ کتاب “تنقیدي تعبیرات” دوېمه برخه کښې لوستونکي کتلے شي ـــــ  پښتون د دنيا د ټولو نه قديم تمدن کښې د بابل اهميت او تاريخيت د نظرانداز کولو نۀ دے. د دې حاکمانو جنسي ملاپ له قانوني او د دې ښار مذهبي رهنماو …

بشپړ متن

ډاکټر رتهـ فاو، د قربانۍ یو مثال – پښتون

“رېژ رنځ” )جذام/(Leprosy یو وبائي رنځ دے چې د یو بېکټیریا “میکوبېکټېریم لیپراي” (Mycobacterium Leprae) پۀ ذریعه پېدا کېږي. د درېو نه پینځۀ کاله پورې موده کښې د دې رنځ نخښې ښکاره شي. دې رنځ سره د انسان څرمن او د پښو لاسو پټې د وخت تېرېدو سره رېژېږي او اعصاب کار پرېښودۀ پېل کړي. د تاریخ پۀ اوږدو کښې د دې رنځ نخښې ترلاسه کېږي. د یونان، مصر، چین او هند سره سره د نړۍ پۀ زړو تهذیبونو کښې دا رنځ د د الٰهي قهر پۀ توګه وړاندې کېدلو ـــ پنډتانو، پادریانو، پروهتانو او مُلیانو به د دې نه …

بشپړ متن

رتي بائي نه عائشه ګلالۍ پورې – پښتون

 د نړۍ د مختلفو تهذیبونو مطالعه د ښځې د ذات پۀ حقله د داسې مفروضو او مغالطو نه ډکه پرته ده چې نن پۀ دې تهذیبي لحاظ د ترقۍ او روښان فکرۍ لاپه کوونکې ټولنې کښې ئې هم مونږ پۀ هاغه قدیم شکلونو کښې وینو. “مشرق” پۀ ډېرو حوالو د څۀ روایاتو د پاسدارۍ دعوېدار دے او ځکه ځینې واقعات چې “مغرب” کښې ورته څۀ خاص پاملرنه نۀ کېږي، مشرق کښې پرې څوک هم سترګې نۀ پټوي. هم دغه تسلسل کښې پۀ مملکتِ خداداد کښې هم ښځې ذات ته مختلفو فکري زاویو نه کتلے کېږي، او د دغه هرې فکري …

بشپړ متن

رباب کهٔ ټوپک؟ – فاروق فراق

دا افسانه ما د انتها پسندۍ پهٔ تناظر کښې د زلمي شاعر ودان اتمانخېل د دې شعر پهٔ تاثر کښې لیکلې ده چې: ملا کهٔ ما جومات ته رباب رانهٔ وړو نو دا دے جومات ته دې سړي ولې ټوپک راوړے دے؟ السلام علیکم ورحمة الله، السلام علیکم ورحمة الله ! او ملا صاحب چې څنګه دجمعې نه سلام وګرځولو نو مقتدیانو لا د ګوتو پۀ بندونو د سبحان الله، الحمدالله شمېر هم نهـ و شروع کړے چې بخت روان حاجي صاحب د لمړي صف د مینځ نه پورته شو او نېغ لاړے د ملا صاحب د جانماز خوا کښې …

بشپړ متن