د افغانستان علومو اکاډمي تاریخچه – پۀ مننه د ښاغلي ډاکټر ظاهر شکېب )رئیس علوم اکادمي، افغانستان(

        د افغانستان د علومو اکېډمۍ دا تاریخچه مونږ د هاغه علمي، تعلیمي، فرهنګي او څېړنیزې ارتقاء تر پامه راوستلو د پاره د ‘پښتون’ دې ځانګړې ګڼه کښې ځایوو چې د جنګونو، ګړنګونو، ناتارونو او شاتارونو پۀ بهیر کښې تر دې ورځ شوې ده. نن علوم اکېډمي یوه ګڼه، ګُوره، بار داره او ښېرازه اونه ده او پۀ ډېرې چټکتیا او بېدارۍ سره د علم، تعلیم، فرهنګ او څېړنې پۀ بېلابېلو څانګو کښې لاس ته راوړنې کوي. یقیناً چې د افغانستان د علومو اکېډیمۍ ته پۀ سر د ریاست لاس پروت دے او داسې اکېډیمۍ کله هم …

بشپړ متن

افغانستان کښې د سیاسي، ادبي او مترقي تصور ارتقاء – شمس بونېرے

      د افغانستان او پښتون تاریخ د پینځۀ زرو کلونو نه راروان سینه پۀ سینه د موندلو اثارو او اوزارو او پۀ ګټو د راکښلو نخښو پۀ سلسله راروان او محفوظ دے. د هندوکشن د غرونو پۀ منځ کښې د ‘خراسان’ پۀ نوم پۀ قدیم کښې یاد شوے چې د نادر شاه د مرګ نه پس احمد شاه بابا قبضه کړے او د قبیلو مشرانو ورته د مشرۍ پګړۍ پۀ سر کړه او د افغانستان پۀ نوم پۀ وجود کښې راغے. تاریخ کښې د 1747ز د خپلواکۍ ورځ بختوره او ګټوره ورځ ده. دا هېواد او دا خاوره …

بشپړ متن

1929-1928 استقلال، افغانستان او ‘پښتون’ (مۍ 1928، مخونه 41-37) – ‘پښتون’

        مولانا عبدالمجید افغاني، مشن کالج، پېښور د افغانستان ملکه او د یورپ لباس د شاه افغانستان سياحت او د يورپ سفر يو داسې سفر دے چې د دنيا پۀ شاهانه سياحتونو کښې به د دې نظير پېدا نۀ شي، نۀ د کوم بادشاه دومره عزت کله شوے دے. پرونۍ خبره ده چې افغانستان د دنيا پۀ وحشي قومونو کښې حسابېدو. نۀ د هېڅ عزت حقدار ؤ، نۀ پۀ کښې موجوده تهذيب ؤ، نۀ تعليم، نۀ ترې نه د چا څۀ امېد کېدے شو چې دا وحشي قوم به هم کله د دنيا پۀ مهذب قومونو کښې …

بشپړ متن

اقبال او افغان – نور الامین یوسفزے

    اقبال، چې یقیناً د څۀ تعارف محتاج نۀ دے، پۀ د پان اسلامزم د داعي سيد جمال الدين افغاني نه متاثره کېږي او تر پيرۍ پورې هم دغه سړے د اسلامي نړۍ تر ټولو لوے مجتهد ګڼي او کۀ خپله ډېره ښائسته مثنوۍ )بدله( ‘مسافر’ کښې د کال 1933ز د افغانستان د تاريخي سفر پۀ رڼا کښې د افغانستان بادشاه نادرشاه مخاطب کوي، کۀ د ‘اقوام سرحد’ پۀ نامه فرياد کوي، کۀ غزنوي او غوري ستائي او احمد شاه ابدالي يادوي نو هم د افغان ملت د غېرت، مړانې، حريت پسندۍ، جرګه پالنې او صداقت غوندې سترې خوبۍ …

بشپړ متن

د افغانستان کرونالوژي/پېښلیک (د 1919 نه تر 2019 پورې) – نائیله شمال صافۍ

        افغانستان د استقلال نه پس: 1919 د امير حبيب الله خان د وژلو نه پس د هغۀ زوي امان الله خان واک تر لاسه کړو؛ درېم اېنګلو-افغان جنګ (3rd Anglo-Afghan War) وشو او پۀ پاې کښې ئې افغانستان خپلواکي وګټله؛ د افغان او شوروي اتحاد تر منځ د پولې معاهده وشوه. 1920 د هندوستان مهاجرين راغلل او پۀ کابل کښې د مهاجرو انجمن پۀ وجود کښې راغلو؛ افغانستان کښې د ‘حکومت مؤقته هند’ اعلان د راجه پرتاب صدارت، د برکت الله وزارت عظميٰ او مولانا عبېدالله سندهي د منتظم وزیر پۀ توګه وشو. د بخارا )ازبک( …

بشپړ متن

د افغانستان د خپلواکۍ ستوري ‘غازي امان الله خان’ ته د ملا عبدالسلام اڅکزي ‘منظوم عقیدت’ – نور احمد فطرت اڅکزی

        وائي چې پۀ ایران شیراز کښې یو باچا ؤ او د دۀ نو سعد زنګي ؤ او دی د جناب شېخ سعدي معاصر ؤ. د شېخ پلار عبدالله شیرازي د دۀ نوکر ؤ. تاریخ لیکونکي لیکي چې سعدي زنګي دومره ښۀ حکمران ؤ چې هر څۀ ئې پر عدل او انصاف برابرول نو پۀ هم دغه وجه شېخ مصلح الدین د دۀ څخه ډېر متاثر شوی ؤ او د ځان سره ئې د ‘سعدي’ تخلص پېل کړی ؤ. جناب شېخ مصلح الدین سعدي نۀ یواځې دا چې د دۀ څخه د سعدي تخلص اخستی ؤ، بلکې …

بشپړ متن

د سلام بابا پۀ شاعرۍ کښې د درې سیاسي مخکښانو یادونه – نعیم ازاد

      ملا سلام ګډ و يوۀ چمن ته نۀ دی هم کابل هم کندهار ستائي هم ږوب څرک او ځيرک خلق ټولنيز فکر پۀ برخه لري او تل د خپل خيالي تصور د رښتيا کولو پۀ هڅه او لټون د ژوند شپې ورځي سبا کوي او هم دا رنګه لۀ ځانپالنې او ټولنپالنې څخه د انسانپالنې او ټولپالنې دغه بهير پۀ فکري توګه پرمختګ او ورځ پۀ ورځ پراختيا مومي. معنٰي دا چې د وګړنيز )انساني( ژوند د هوسا کولو د لارو چارو روڼا کولو او پلټنې لپاره ئې د ژوند هره شېبه ځانګړې کړې وي. د ټولنيز …

بشپړ متن

امان الله: ستر سمون پال (1929-1919) – ډاکټر نبي مصداق

    ‘افغانستان: سیاسي کمزورۍ او بهرنۍ مداخله’، علامه رشاد خپرندویه ټولنه، قندهار، 2011ز، مخونه 156-148 ژباړن: ډاکټر نثار احمد صمد حبیب الله د ښکار د سفر پر مهال خپل درېم زوی امان الله پۀ کابل کښې د خزانې مسئول کړو. امیر د دې مهلک سفر پۀ ترڅ کښې ووژل شو او قاتل ئې هېڅ کله هم ونۀ موندل شو.[1] یو ځل بیا د زامنو لۀ جملې څخه امان الله قدرت واخست او پۀ شاهي کهول کښې کومه جدي هڅه دۀ ته د چېلنج پۀ توګه تر سره نۀ شوه. کۀ څۀ هم لومړی د امان الله مشر ورور او …

بشپړ متن

د ازادۍ سل کلن بهیراو د ښکلو هنرونو ارتقاء(1398-1298)ل( – 2019-1919)ز – پوهنیارمحبوب شاه محبوب (د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي استاد)

            سریزه: کۀ چرې د خپلواکۍ د بیا اخستلو لۀ ورځې تر دا دمه د افغانستان د تېر سل کلن بهیر جاج اخلو نو ګڼې لوړې او ژورې به پکښې ووینو. د غازي لۀ واکمنۍ نیولې تر ډاکتر محمد اشرف غني د فرهنګي بدلون، لوړتیا او زوړتیا سربېره د سیاسي، اقتصادي او عن د جغرافیې پۀ اساس افغانستان ګڼ بدلونونه منلي دي، ځینې ئې ښائي شعوري وي او ځینې تپل شوي وي. پۀ دې مقاله کښې مونږ د تېر سل کلن بهیر پۀ جریان کښې د ښکلو هنرونو د ارتقاء جاج اخستی او تر ډېره …

بشپړ متن

د افغانستان خپلواکي او د دغه خپلواکۍ اتل غازي امان الله خان – ډاکټر لطیف یاد

      افغان اولس د 1398 لېږدیز/میلادي کال د زمري د میاشتې (28) نیټه چې د 2019زېږدیز کال د اګست د میاشتې د(19) نیټې سره سمون خوري او د انګرېزي ښکېلاکګرو او زبېښاکګرو نه د افغانستان د خپلواکۍ د سلمې کالیزې سره برابره ده، پۀ ډېره پرتمینه او شانداره توګه لمانځي. د افغانستان پتمنو خلقو او اولسونو د خپل ویاړلي تاریخ پۀ اوږدو کښې لۀ سکندره راواخله بیا تر چنګېز او انګرېزه پورې پۀ ډېرې مېړانې او سرښندنې سره د افغانستا ن د خپلواکۍ او ازادۍ لپاره د ویاړه ډکې مبارزې کړې دي. پۀ دغو هېواد پالونکو مبارزو کښې …

بشپړ متن